Ekomuzeum wokół Trojgarbu

70

Zbiorowiska roślinne Masywu Trójgarbu

Poznając świat roślin często skupiamy się na ich pojedynczych gatunkach, zapominając, że rośliny nie rosną w odosobnieniu, ale tworzą wielogatunkowe skupiska. Każda roślina jest więc elementem większej całości – zorganizowanej wspólnoty, nazywanej zbiorowiskiem roślinnym (fitocenozą).

Działania człowieka nie zawsze idą w zgodzie z dobrem tych zbiorowisk. Wyrazistym przykładem jest przemysł górniczy, rozwijający się w Sudetach od XII wieku, który wymagał ogromnych ilości drewna, co z biegiem stuleci doprowadziło do naruszania coraz większych obszarów górskich. W XVI wieku zasoby leśne były już tak przetrzebione, że zaczęło brakować surowca drzewnego. W miejsce wyciętych lasów liściastych sadzano świerki, które szybciej rosną. Doprowadziło to do powstania chorych i zdewastowanych lasów – pozbawionych runa i nieprzystosowanych do gleb, na jakich je posadzono. Świerk, jako drzewo rosnące naturalnie w wyższych partiach, posadzony niżej wytwarza płytkie korzenie i dlatego często się wywraca. Stąd tak charakterystyczne w Sudetach tzw. wiatrołomy – cmentarzyska, sztucznie wprowadzonych przez człowieka, lasów świerkowych.

Masyw Trójgarbu naturalnie był siedliskiem ubogich buczyn sudeckich, które ostały się jeszcze w niektórych miejscach. W niższych położeniach rozwijała się żyzna buczyna sudecka oraz grądy środkowoeuropejskie. W dolinach potoków rosły niewielkie podgórskie łęgi jesionowe.

Zbiorowiska buczyny ubogiej, nazywanej też kwaśną (od podłoża, na jakim występuje), tworzy buk zwyczajny z domieszką jawora, świerka, czasem jodły. Ze względu na kwaśną glebę jest to zbiorowisko o niewielkim zróżnicowaniu gatunkowym, z pokryciem runa o charakterze trawiasto-mszystym.

Rzadsza od buczyny ubogiej jest żyzna buczyna sudecka, występująca na podłożu wapiennym. To zbiorowiska bardzo bogate gatunkowo. Buczyny górskie generalnie płynnie przechodzą w inne siedliska, tworząc mozaiki o przenikających się granicach. Szczególnie w Sudetach Środkowych (do których należą Góry Wałbrzyskie) zbiorowiska buczyn są bardzo rozdrobnione.

Zdjęcie - Buczyna fot. Krzysztof Żarkowski
Buczyna fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Buczyna fot. Krzysztof Żarkowski
Buczyna fot. Krzysztof Żarkowski