Ekomuzeum wokół Trojgarbu

69

Budowa geologiczna Masywu Trójgarbu

Masyw Trójgarbu powstał 230 mln lat temu. To wtedy, pod koniec górnego karbonu, gorąca magma zaczęła przeciskać się ku górze, a po zakrzepnięciu utworzyła skały porfirowe tworzące zarówno Trójgarb, jak i Chełmiec czy Mniszek. Geologicznie Trójgarb jest częścią depresji (niecki) śródsudeckiej, której powstanie wiąże się z okresem schyłkowego dewonu i niższej części karbonu dolnego. Efektem ówczesnych ruchów górotwórczych doszło do wypiętrzenia łańcuchów górskich, a z czasem – pod koniec dolnego karbonu – do zalania niższych obszarów przez morze. Płytka zatoka morska wycofała się z tych terenów stosunkowo szybko, co doprowadziło do powstania rozległego bagniska, w którym gromadziły się szczątki roślinne. To one dały początek okolicznym pokładom węgla. Pamiątką po morskiej historii tych terenów są też skały osadowe, z których zbudowane są dolne partie Trójgarbu. Szczyt otaczają zlepieńce, szarogłazy oraz soczewy wapieni.
Skałki zlepieńcowe są charakterystyczne szczególnie dla północnej części Masywu Trójgarbu. Zlepieńce występujące na Trójgarbie (czyli skały powstałe ze żwiru zlepionego spoiwem), zbudowane są ze stosunkowo dużych otoczaków o średnicy kilku centymetrów. Dzięki temu łatwo rozpoznać z jakich skał się wywodzą – są to m.in.: granitoidy, ryolity, kwarcyty, kwarce, piaskowce, gnejsy, łupki, lidyty oraz zieleńce. Zlepieńce, które możemy podziwiać w masywie Trójgarbu przyjęły formę kilkunastometrowych progów, a także murów, filarów oraz niewielkich grzybów skalnych. Część z nich urozmaicona jest niszami, szczelinami czy oknami skalnymi.

Charakterystyczne dla Trójgarbu są też głazy narzutowe – inaczej eratyki – czyli fragmenty litej skały przyniesione przez lądolód. W okresie zlodowaceń lądolód sięgał do wysokości 530 m na Ślęży, a jego jęzory wypełniały rozległe obniżenie pomiędzy Marciszowem a Wałbrzychem, sięgając wysokości 580 m n.p.m. na okolicznych szczytach. Głazy narzutowe można spotkać w wielu miejscach na niżej położonych terenach u stóp Trójgarbu, jak również w korytach potoków płynących z Masywu. Osobliwością tego miejsca są jednak głazy występujące powyżej 500 m n.p.m.

Zdjęcie - Formacje skalne fot. Krzysztof Żarkowski
Formacje skalne fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Formacje skalne fot. Krzysztof Żarkowski
Formacje skalne fot. Krzysztof Żarkowski