Ekomuzeum wokół Trojgarbu

66

Zabytki sakralne Gostkowa

Pierwszy zbór ewangelicki w Gostkowie powstał w 1743 roku – była to niewielka drewniana budowla, która służyła ewangelikom przez 40 lat. Kamień węgielny pod budowę nowego kościoła wmurowano w 1782 roku, a uroczyste poświęcenie miało miejsce 22 listopada 1785 roku. Budynek utrzymano w stylu klasycystycznym z barokowymi elementami. Była to potężna budowla, w której mieściło się ponad 1000 osób. Na wysokiej i masywnej wieży umieszczony był zegar oraz trzy dzwony. Wnętrze było bogato zdobione, z licznymi złoceniami, pięknym ołtarzem i organami. Niestety niewiele więcej wiemy o tym miejscu – od czasu wysiedlenia ludności niemieckiej kościół niszczał, a w latach 60. strawił go pożar – od tego czasu pozostały nam jedynie ruiny oraz pocztówki i ryciny dające wyobrażenie o wyglądzie tej budowli.

Do kościoła przylega duży cmentarz o powierzchni ponad 5300 m kw., założony w 1856 roku. Wraz z przesiedleniem ludności niemieckiej stracił on opiekunów i przez lata niszczał. Od 2016 roku jest pod opieką miejscowej Fundacji Anna. Od tego czasu trwają tu prace porządkowe i renowacyjne. Przez trzy lata pracy Fundacji udało się odnaleźć i złożyć ponad sto tablic nagrobnych. Odrestaurowano także piękną kaplicę. Miejsce to skrywa wiele prawdziwych skarbów i nierozwiązanych tajemnic.

Drugim ważnym zabytkiem sakralnym Gostkowa jest kościół katolicki – obecnie pw. Świętej Rodziny (przy ul. Głównej). Pierwszy kościół w Gostkowie powstał prawdopodobnie w II poł. XIII wieku, w tym samym miejscu, choć w orientacji północ-południe (zachowany do dzisiaj budynek kościoła jest orientowany – tzn. jego prezbiterium zwrócone jest na wschód). Obecna bryła świątyni jest niejednolita. Najstarszą część dzisiejszego budynku kościoła stanowi prezbiterium datowane na XIV/XV wiek i zachowane w stylu gotyckim. Wieża, nieproporcjonalna w stosunku do reszty budynku, stanowiła prawdopodobnie funkcję strażniczą. Nawa główna nie posiada żadnych cech charakterystycznych, które mogłyby pomóc w datowaniu. Przypuszcza się, że została przebudowana przez opata Dominika Geyera, który preferował oszczędny styl. Cystersi przebudowali kościół w I połowie XVIII wieku.

Zdjęcie - Ruiny kościoła w Gostkowie fot. Krzysztof Żarkowski
Ruiny kościoła w Gostkowie fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Kościół w Gostkowie fot. Krzysztof Żarkowski
Kościół w Gostkowie fot. Krzysztof Żarkowski