Ekomuzeum wokół Trojgarbu

58

Muchołówki małe i białoszyje

Mieszkają tutaj…
Muchołówka mała – to niewielki ptak o krągłej sylwetce – znacznie mniejszy od wróbla. Ma szarobrunatny wierzch ciała, biały spód i czarniawe końcówki ogona. Muchołówki mają czarne dzioby z różową nasadą w dolnej części, a także ciemne tęczówki z jasną obrączką wokół oczu. U dojrzałych samców (ok. 3 roku życia) gardło nabiera pomarańczowego upierzenia. Muchołówki są ptakami wędrownymi – przylatują do Polski w okolicach maja i wylatują w sierpniu. Zimują w Indiach i Pakistanie.
W lesie niełatwo jest dostrzec muchołówkę – większość czasu spędza w koronach drzew, gdzie łowi niewielkie owady. Ptaki te są najaktywniejsze w godzinach porannych. Śpiew samców najczęściej można usłyszeć w maju i czerwcu. Wtedy wabią oni samice, śpiewając i przelatując obok wybranych dziupli. Samice budują gniazda o średnicy do 10 cm w płytkich dziuplach, szczelinach czy rozwidleniach konarów. Używają do tego liści, łodyg traw, mchu oraz włosia. W ciągu roku muchołówki przystępują do lęgów jednokrotnie – samica składa ok. 5-6 jaj i wysiaduje je przez dwa tygodnie. Po kolejnych czternastu dniach młode opuszczają gniazdo.

Muchołówka biała liczniej występuje na wschodzie Polski – na Pomorzu, Mazurach, Podlasiu i Podkarpaciu. W Puszczy Białowieskiej żyje 10% polskiej populacji tych muchołówek. Szacuje się, że w całym kraju występuje 5-10 tys. par. Generalnie jest to ptak nieliczny, objęty ścisłą ochroną gatunkową. W naszych okolicach muchołówki zamieszkują rozległe, górskie buczyny. Szkodzi im nadmierna wycinka starych drzew liściastych oraz usuwanie martwych i obumierających drzew z krajobrazu.

Muchołówka białoszyja – to ptak przypominający, bardziej pospolitą, muchołówkę żałobną. Uznawane są one za tzw. gatunki bliźniacze – powstałe w wyniku rozdzielenia podczas ostatniego zlodowacenia. Są do siebie podobne nie tylko wizualnie, ale też genetycznie. Znane są przypadki krzyżowania się tych dwóch gatunków. Samce białoszyi, w czasie godów, mają czarną głowę i wierzch ciała, z białą plamką na czole, obrożą wokół szyi i plamą na skrzydłach. W tym okresie upierzenie muchołówek jest też bardzo lśniące. Przez resztę roku pióra samców mają matowy, czarnobrązowy kolor. W wyglądzie samic dominują zaś odcienie szarości i brązu, z białym spodem ciała.
Ptaki te prowadzą dzienny i samotniczy tryb życia. Wypatrują owadów, siedząc na wybranych stanowiskach obserwacyjnych. Zamieszkują w naturalnych dziuplach lub w skrzynkach lęgowych, których wnętrze wykładają liśćmi, trawą czy włosiem. Samice składają jaja w maju i wysiadują je przez dwa tygodnie. Część samców odbywa lęgi z kilkoma samicami. Tak, jak muchołówki małe, białoszyje są objęte ścisłą ochroną gatunkową.

Zdjęcie - Muchołówka mała fot. Krzysztof Żarkowski
Muchołówka mała fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Muchołówka białoszyja fot. Krzysztof Żarkowski
Muchołówka białoszyja fot. Krzysztof Żarkowski