Ekomuzeum wokół Trojgarbu

51

Ametyst

Ametyst
To fioletowa odmiana kwarcu, którego barwa wynika z obecności żelaza. Najczęściej jego występowanie związane jest ze skałami wulkanicznymi – porfirami i melafirami. Ametysty można też znaleźć w żyłach kwarcowych przecinających skały krystaliczne, takie jak granity lub gnejsy. Minerał ten tworzy kryształy o przekroju słupkowym, rzadziej igiełkowym. Najczęściej występuje w formie szczotek krystalicznych. Ametysty można znaleźć w wielu miejscach Sudetów – największe okazy jak dotąd zanotowano w okolicach Karpacza, popularne są też stanowiska na Pogórzu Kaczawskim, a także w pobliskich Grzędach i Borównie.

Ametyst zapisał się w tradycji jako kamień przeciwdziałający skutkom nadmiernego spożywania alkoholu – jego nazwa z greckiego oznacza „trzeźwy”. Wiąże się to z rzymskim mitem – Bachus miał zakochać się w jednej z najpiękniejszych nimf leśnych o imieniu Amethis. Dziewczyna stroniła jednak od natarczywego patrona wina i w końcu uratowała ją Diana, zamieniając nimfę w piękny klejnot. Bachus, ujęty skromnością swojej wybranki, nadał kamieniowi cudowne właściwości poskramiania pijaństwa. Z tym wierzeniem wiążę się, popularne na przestrzeni wieków, wytwarzanie kielichów i czar z ametystu, które miało zabezpieczać przed nieprzyjemnymi skutkami picia wina.

Karneol
To odmiana chalcedonu występująca w różnych odcieniach czerwieni – od brunatnego do żółtawego i pomarańczowego. Jego barwa wynika z zawartości żelaza. Karneol znajdowany jest głównie w miejscach występowania agatów. Czasem mylony jest z czerwonym jaspisem – różni je jednak stopień przezroczystości – karneol jest częściowo przeświecający, jaspis zaś wcale. Popularne lokalizacje sudeckich karneoli stanowią okolice Kłodzka, Nowego Kościoła, a także Kamiennej Góry – karneole można tam znaleźć w melafirach wydobywanych w Borównie czy Grzędach. Tradycyjnie był to kamień używany do wyrobu pieczęci, obecnie wykorzystywany jest w jubilerstwie, choć często jako karneol oferowane są barwione i podgrzewane agaty.

Zdjęcie - Ametyst fot. Krzysztof Żarkowski
Ametyst fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Karneol fot. Krzysztof Żarkowski
Karneol fot. Krzysztof Żarkowski