Ekomuzeum wokół Trojgarbu

36

Pałac w Czarnym Borze na przestrzeni wieków

Pałac w Czarnym Borze na przestrzeni wieków
Po zniszczeniu zamku w Czarnym Borze w 1509 roku, ród Czettritzów postanowił go nie odbudowywać. Przez 80 lat rezydowali oni w swoim pałacu w Strudze, by w latach 1585-1590 wybudować renesansowy pałac na prawym brzegu Leska. Nie wiemy jednak zbyt dużo o wyglądzie tej budowli, gdyż spłonęła ona w pożarze 1755 roku. Niespełna 30 lat później, w innym miejscu, Czettritzowie postawili nowy pałac, który zachował się do dziś. Budynek mieszkalny wzniesiono na planie prostokąta – to murowana, dwukondygnacyjna budowla z podpiwniczeniem. Niestety, wnętrza, ograbione w czasie II wojny światowej i nierestaurowane należycie w późniejszych latach, nie oddają dzisiaj oryginalnego zamysłu. W opisach historycznych wnętrza pałacu zachowały się jako pełne smaku i stosunkowo oszczędne – z przewagą klasycyzmu i śladami barokowej ornamentyki. W pełni barokowy i nawiązujący do poprzedniej rezydencji, która spłonęła, jest zachowany do dziś portal wejściowy.

Kompleks pałacowy to także wspaniałe zabytki przyrody. Na terenie pałacu (przy bramie wjazdowej oraz obok południowo-wschodniej elewacji) znajdują się dwie prawie 300-letnie lipy. Wraz z nowym kompleksem, w 1784 roku, powstał ogród z dekoracyjnymi schodami, fontannami, pałacowymi oficynami i pomnikiem Fryderyka Wielkiego. Miejsce to przechodziło kilka przemian na przestrzeni lat – początkowo barokowy ogród ze starannie wytyczonymi klombami, w latach 30. XIX wieku zamienił się w romantyczny park bez sztywnych założeń. Przyłączona później do kompleksu część leśna, kryje grobowce rodu von Portatius z początku XX wieku.

Jednym z najsłynniejszych mieszkańców tego pałacu był Karol Abraham Zedlitz – urodzony tutaj w 1731 roku, syn baronowej z rodu Czettritzów. Student filozofii, prawa i nauk politycznych w Halle, w 1770 roku został mianowany przez Fryderyka II ministrem sprawiedliwości, a potem także oświaty. Przyczynił się on do rozbudowy systemu szkół ludowych i miejskich i wprowadził wysokie standardy nauki i kultury szkolnictwa. Promował podnoszenie kwalifikacji nauczycieli, utworzył kolegium nadzorujące wszystkie instytucje oświatowe, a także wprowadził do szkół egzamin maturalny. Zmarł w 1793 roku w pałacu w Czeryńczycach koło Świdnicy.

Kompleks pałacowy w Czarnym Borze przeszedł przebudowę z początkiem XX wieku – do dziś zachował się budynek pałacowy, dwie z trzech istniejących pierwotnie oficyn i spichlerz. Obecnie mieści się tutaj Zakład Lecznictwa Odwykowego.

Zdjęcie - Pałac w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski
Pałac w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Spichlerz w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski
Spichlerz w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski