Ekomuzeum wokół Trojgarbu

32

Swarzwalde - niespokojne dzieje zamku

Swarzwalde – niespokojne dzieje zamku
Zamek w Czarnym Borze jest jednym z dwóch średniowiecznych zamków położonych w dolinie Leska. Nie jest znana dokładna data jego powstania, ale w przybliżeniu określa się ją na przełom XIII i XIV wieku. Okolice Czarnego Boru i Kamiennej Góry były terenem spornym, do którego prawa rościło sobie królestwo Czech, jak i księstwo świdnicko-jaworskie. To prawdopodobnie Bolko I Surowy wzniósł zamki w Czarnym Borze i Grzędach, jako budowle strzegące integralności śląskich ziem. Dotąd istniejące zamki, takie jak: Rogowiec, Radosno, Podzamcze, Grodno, Książ i Cisy, pozostawiały lukę, przez którą czeskie wojska mogły wedrzeć się na śląskie ziemie. Zamki w Czarnym Borze i Grzędach miały tę drogę zamknąć. Są to nietypowe dla sudeckich terenów zamki wodne – położone na bagnistym terenie, który znacząco utrudniał do nich dostęp. Stanowiło to alternatywę dla zamków położonych na skalistych wierzchołkach, których wokół Czarnego Boru brakowało.

Zamek w Czarnym Borze początkowo nazywany był Libenau (Lubno), a potem Swarzwalde, choć obie te nazwy przeplatają się w źródłach. Obecnie po budowli pozostały fragmenty murów oraz 12-metrowa wieża, która pierwotnie pełniła rolę punktu obserwacyjnego. Miała ona ok. 6 m średnicy i bardzo grube mury, a w środku jedynie drewniane schody wiodące na szczyt. Oprócz wieży, w obrębie murów obronnych, musiał istnieć oddzielny budynek, pełniący funkcje
mieszkalne. Po śmierci Bolka I zamek przeszedł w ręce jego syna, księcia Bernarda, który nie był już tak charyzmatycznym władcą. Po latach zbójectwa i niepewności władzę przejął Bolko II. Był to jednak czas coraz silniejszej ekspansji czeskiej i jednoczesnej rezygnacji strony polskiej z przyłączenia Śląska (w  związku z prowadzoną ekspansją na Wschód i walkami z Krzyżakami). W 1345 roku Czesi zdobyli oba zamki i rozpoczęli rządy w okręgu kamiennogórskim. Już XV wiek przyniósł praktycznie całkowite zniszczenie nadleskich zamków. Po krwawym okresie najazdów husyckich i nadchodzącej po nich fali rycerzy-rabusiów – w 1437 roku, w ramach obrony przed rozbójnikami, oba zamki zajęło wojsko miasta Wrocławia, znacząco je przy tym niszcząc. W 1450 roku zamek w Czarnym Borze kupił Hermann Czettritz. Po jego śmierci Schwarzwalde znów zasiedlili rozbójnicy, co doprowadziło do kolejnej interwencji – na prośbę mieszkańców Wrocławia, wojska króla czeskiego Władysława Jagiellończyka dokonały ataku na zamek przejęty przez rabusiów. Po tym ataku (w 1509 roku) po zamku pozostała jedynie stojąca do dziś wieża.

Zdjęcie - Zamek w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski
Zamek w Czarnym Borze fot. Krzysztof Żarkowski