Ekomuzeum wokół Trojgarbu

23

Karkonosze

Karkonosze
To najwyższe pasmo górskie Sudetów, a także Czech, rozciągające się od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy Lubawskiej – daje to ok. 36 km długości, przy 8-20 km szerokości. Do Polski przynależy ok. 30% tego pasma.
Karkonosze stanowią centralną część Sudetów Zachodnich. W ich rzeźbie wyróżnia się dwa grzbiety na linii wschód-zachód oraz grzbiety południowe, po czeskiej stronie, nazywane „Rozsochami”. Główny grzbiet – stanowiący granicę polsko-czeską – biegnie od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy Okraj – wyróżnia się w nim Grzbiet Śląski, Grzbiet Czarny oraz Grzbiet Kowarski.

Charakterystycznym elementem karkonoskiego krajobrazu są ciekawe formy skalne – wyróżnia się około 150 grup skalnych i pojedynczych skałek. Jedną z największych form, o wysokości ok. 25 metrów, są Pielgrzymy – trzy potężne grupy skalne zbudowane z karkonoskiego granitu, położone we wschodniej części Śląskiego Grzbietu. Malowniczymi miejscami są też, powstałe w wyniku lokalnego zlodowacenia, kotły lodowcowe – wśród nich najbardziej znane: Śnieżne Kotły (mały i duży). Do niewątpliwych atrakcji należą też wpisane w krajobraz wodospady – najsłynniejsze: Szklarka i Kamieńczyk w okolicy Szklarskiej Poręby czy, znajdujący się w Przesiece, Wodospad Podgórskiej. W Karkonoszach warto też zwrócić uwagę na jeziorka polodowcowe (takie jak Mały i Wielki Staw) oraz torfowiska, które zajmują 85 ha tego pasma.
Klimat Karkonoszy odpowiada europejskim górom wysokim – jest znacznie ostrzejszy niż wynikałoby z wysokości pasma. Średnia roczna temperatura na Śnieżce (1602 m n.p.m.) – najwyższym szczycie całych Sudetów – oscyluje w okolicach zera, a pokrywa śnieżna utrzymuje się od października do maja (czasem śnieg pada także latem). W Karkonoszach średni spadek temperatury wynosi 0,6°C na 100 m wysokości. Wskutek tego temperatury np. w Szklarskiej Porębie są średnio o 4-5°C wyższe niż na Szrenicy.

W 1959 roku utworzono Karkonoski Park Narodowy, który obecnie ma prawie 6 tys. hektarów powierzchni i otacza go otulina rozciągająca się na ponad 13 tys. hektarów. Na terenie Karkonoszy znajdują się też obszary chronione w ramach sieci Natura 2000 – w tym obszar specjalnej ochrony ptaków (m.in. bielika czy sokoła wędrownego) oraz specjalny obszar ochrony siedlisk – gdzie główny nacisk kładziony jest na ochronę nietoperzy, a także karkonoskich endemitów – gnidosza sudeckiego, dzwonka karkonoskiego i przytulii sudeckiej.

Zdjęcie - Derkacz fot. Krzysztof Żarkowski
Derkacz fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Zimorodek fot. Krzysztof Żarkowski
Zimorodek fot. Krzysztof Żarkowski