Ekomuzeum wokół Trojgarbu

06

Chełmiec - góra, za którą świat się kończy...

Chełmiec – góra, za którą świat się kończy…
Przez wiele lat uważany za najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich (851 m n.p.m.) – załapał się do Korony Gór Polski (listy zawierającej najwyższe szczyty każdego pasma), choć późniejsze pomiary wskazały, że ustępuje Borowej (854 m n.p.m.). Pozostaje jednak nadal najbardziej charakterystycznym szczytem okolicy, górując nad Wałbrzychem. O jego charakterze niech świadczą słowa Gerharda Hauptmanna (urodzonego w Szczawnie-Zdroju) – „Niedaleki Chełmiec uważaliśmy, dzieci, za świętą górę, sądząc, że na niej świat się kończy i że z jej wierzchołka wstępuje się do nieba. Ta osobliwa góra działa na mą wyobraźnię bez ustanku”.
Chełmiec jest górą pochodzenia wulkanicznego. Jego część szczytowa zbudowana jest z porfirów, u stóp zaś można znaleźć – dawniej eksploatowane – pokłady węgla kamiennego. W zboczach Chełmca znajdują się też baryt, apatyt, kordieryt, kaolinit, illit i piryt.
W latach 80. XIX wieku dostrzeżono turystyczny potencjał Chełmca, który zaczął być postrzegany jako świetny punkt widokowy. Szczyt miał stać się kolejną z atrakcji dla kuracjuszy przybywających do Szczawna-Zdroju. Wykarczowano drzewa porastające wierzchołek góry i poprowadzono dwie drogi dojazdowe. W okresie międzywojennym odbywały się tam, popularne wówczas, rajdy samochodowe. W 1888 roku na szczycie powstała kamienna wieża widokowa o wysokości 22 m, stylizowana na zamkową basztę. Po wojnie natomiast wzniesiono budynek, w którym obecnie znajduje się Radiowo-Telewizyjny Ośrodek Nadawczy. W latach 1954-1956 obiekt ten był pod kontrolą wojska i mieściła się tu stacja zagłuszająca Radio Wolna Europa.
Kolejnym charakterystycznym obiektem Chełmca (nieco poniżej szczytu) jest 45-metrowy krzyż milenijny. Jego poświęcenie, ku uczczeniu przełomu mileniów, odbyło się 23 września 2000 roku. Jest to miejsce uroczystości religijnych – mszy polowych i pielgrzymek.

Rośnie tutaj…
Storczyk plamisty – roślina nazywana także kukułką plamistą. Jej kwiaty tworzą kłos, najczęściej w fioletowym lub różowym kolorze, z wyraźnymi brunatnymi plamkami. Kwitnie od maja do lipca. Jest to tzw. kwiat zwodniczy – wyglądem imituje rośliny owadopylne, nie produkuje jednak dla owadów nektaru.
Owoc kukułki stanowi pękająca torebka o licznych nasionach. Rozwój nasion jest uzależniony od współżyjących ze storczykiem grzybów, które zaopatrują go w substancje odżywcze. Kukułka plamista jest objęta częściową ochroną gatunkową (do 2014 roku była to ochrona ścisła). Osuszanie się terenów podmokłych i zanieczyszczenie wód stanowią duże zagrożenie dla tej rośliny.

Zdjęcie - Chełmiec - widok od strony Trójgarbu fot. Krzysztof Żarkowski
Chełmiec - widok od strony Trójgarbu fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Storczyk plamisty fot. Krzysztof Żarkowski
Storczyk plamisty fot. Krzysztof Żarkowski