Ekomuzeum wokół Trojgarbu

04

Chełmiec - schronieniem dla krzyżodzioba

Chełmiec – góra, za którą świat się kończy…
Przez wiele lat uważany za najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich (851 m n.p.m.) – załapał się do Korony Gór Polski (listy zawierającej najwyższe szczyty każdego pasma), choć późniejsze pomiary wskazały, że ustępuje Borowej
(854 m n.p.m.). Pozostaje jednak nadal najbardziej charakterystycznym szczytem okolicy, górując nad Wałbrzychem. O jego charakterze niech świadczą słowa Gerharda Hauptmanna (urodzonego w Szczawnie-Zdroju) – „Niedaleki Chełmiec uważaliśmy, dzieci, za świętą górę, sądząc, że na niej świat się kończy i że z jej wierzchołka wstępuje się do nieba. Ta osobliwa góra działa na mą wyobraźnię bez ustanku”.
Chełmiec jest górą pochodzenia wulkanicznego. Jego część szczytowa zbudowana jest z porfirów, u stóp zaś można znaleźć – dawniej eksploatowane – pokłady węgla kamiennego. W zboczach Chełmca znajdują się też baryt, apatyt, kordieryt, kaolinit, illit i piryt. W latach 80. XIX wieku dostrzeżono turystyczny potencjał Chełmca, który zaczął być postrzegany jako świetny punkt widokowy. Szczyt miał stać się kolejną z atrakcji dla kuracjuszy przybywających do Szczawna-Zdroju. Wykarczowano las, utrudniający zdobycie góry od strony uzdrowiska, i w 1888 roku na szczycie postawiono kamienną wieżę widokową o wysokości ok. 20 m, stylizowaną na ruiny zamku rycerskiego. Powstała obok restauracja cieszyła się olbrzymim powodzeniem.
Po wojnie na szczycie wzniesiono budynek, w którym obecnie znajduje się Radiowo-Telwizyjny Ośrodek Nadawczy. W latach 1954-1956 obiekt ten był pod kontrolą wojska i mieściła się tu stacja zagłuszająca Radio Wolna Europa.
Kolejnym charakterystycznym obiektem Chełmca (nieco poniżej szczytu) jest 45-metrowy krzyż milenijny. Jego poświęcenie, ku uczczeniu przełomu mileniów, odbyło się 23 września 2000 roku. Jest to miejsce uroczystości religijnych – mszy polowych i pielgrzymek.

Mieszka tutaj...
Krzyżodziób – ptak wielkości wróbla, posiada dużą głowę, mocny dziób
i krótki, rozdwojony ogon. Samce mają czerwone ubarwienie z brązowymi skrzydłami i ogonem. Samica jest oliwkowo-brązowa. Jego cechą charakterystyczną jest to, że jego górna i dolna część dzioba krzyżują się na końcu (stąd nazwa). Ten nietypowy dziób pozwala wydobywać z szyszek nasiona, którymi się żywi. Pora lęgów uzależniona jest zatem od urodzaju szyszek i może przypadać nawet na zimę. W przypadku braku wystarczającej ilości pokarmu, ptaki te migrują stadnie na znaczne odległości.

Zdjęcie - Chełmiec fot. Krzysztof Żarkowski
Chełmiec fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Krzyżodziób świerkowy fot. Krzysztof Żarkowski
Krzyżodziób świerkowy fot. Krzysztof Żarkowski