Ekomuzeum wokół Trojgarbu

02

Pseudojaspis - skarb Trójgarbu

Uważany przez specjalistów i amatorów mineralogii za jeden z najciekawszych, ale i najbardziej niedocenionych, kamieni Dolnego Śląska. Znany jest wyłącznie z odsłonięć w obrębie Masywu Trójgarbu i stąd jest swoistym symbolem tego miejsca, choć wciąż niewystarczająco popularnym w szerszych kręgach. Najciekawsze pseudojaspisy można znaleźć w niewielkim łomie, znajdującym się 400 m na północny-wschód od wierzchołka Trójgarbu. Jednak niewielkie okazy można wypatrzyć także na duktach leśnych prowadzących na szczyt, zwłaszcza od strony północnej (szlak żółty).

Kamień ten swoją nazwą nawiązuje do jaspisów, które zewnętrznie przypomina, jednak ich pochodzenie i skład jest diametralnie różny – jaspisy to skały krzemionkowe, natomiast pseudojaspisy to ryolity (inna nazwa: porfiry kwarcowe), czyli subwulkaniczne (zastygłe płytko pod powierzchnią) odpowiedniki granitu. Ozdobny charakter tych kamieni wynika z obecności wodorotlenków żelaza. Nieregularne zacieki, smugi i plamy tworzą ciekawe układy, czasem porównywane do fantastycznych krajobrazów, stąd przydomek – pseudojaspisy krajobrazowe. Obecne tu okazy oscylują wokół odcieni żółci, czerwieni, beżu, brązu i czerni. W stanie surowym kamień ten najczęściej nie wydaje się szczególnie atrakcyjny – aby w pełni wydobyć jego piękno, potrzebne jest cięcie
i polerowanie.

Ze względu na niewielkie zasoby, pseudojaspis nigdy nie był eksploatowany na większą skalę. Jego walory ozdobne były jednak doceniane już przed wojną – Niemcy wykorzystywali go do wyrobu mis, wazonów czy puzderek. Jednym z najciekawszych, zachowanych do dziś, eksponatów jest waza, którą można podziwiać w Muzeum w Wałbrzychu.
Dzisiaj pseudojaspis praktycznie nie istnieje w ogólnej świadomości jako kamień ozdobny. Jedynie w kręgach hobbystów bywa on wykorzystywany do wyrobu kaboszonów czy szkatułek. Wynika to zapewne z niełatwej obróbki kamienia oraz ograniczonego obszaru jego występowania i trudności w pozyskaniu niespękanych brył o wysokiej jakości. Z tych względów pseudojaspis pozostaje ukrytym skarbem Trójgarbu, docenianym przez koneserów.

Zdjęcie - Kamieniołom na Trójgarbie fot. Krzysztof Żarkowski
Kamieniołom na Trójgarbie fot. Krzysztof Żarkowski
Zdjęcie - Pseudojaspis fot. Krzysztof Żarkowski
Pseudojaspis fot. Krzysztof Żarkowski